حسن بن محمد بن حسن قمى ( مترجم : قمي )
91
تاريخ قم ( فارسي )
* ( و التورية و الانجيل و رسولا الي بنى اسرائيل انى قد جئتكم بآية من ربكم انى أخلق لكم من الطين كهيئة الطير فانفخ فيه فيكون طيرا باذن الله 3 : 49 - 48 ) * الى آخر الآيه بدين آب ساخت و گل آن از آنجا كرده است و امام على بن موسى الرّضا عليه السّلام از آن چشمه آب خورده و بدان موضع غسل فرموده است و از آن مقام كيش ابراهيم و عصاى موسى و انگشترى سليمان عليه السّلام بيرون آمده است و ايضا همدانى روايت مىكند از ابى منذر هشام بن سائب كلبى كه چون قتيبة بن مسلم بر فيروز بن كسرى بن يزدجرد ظفر يافت در آن وقت كه خراسان را فتح كرد و مسخّر گردانيد دختر فيروز را شاهفرند نام بگرفت و با آن دختر صندوقكى بود و قتيبه او را با صندوق پيش حجاج بن يوسف فرستاد و حجاج او را به پيش وليد عبد الملك مروان فرستاد و وليد از و پسرى ناقص يزد نام آورد و حجاج سر آن صندوق را بگشاد در آنجا كتابى يافت در ذكر خواصّ شهرها كه قباد آن را از ديگر شهرها جدا كرده بود تميز نمود و ذكر وزن آبها و خاكها تا هر موضع كه نيكوتر و بهتر باشد قباد شهرى جهت منزل خود بنا نهد چنين گويد مصنّف اين كتاب حسن بن محمد كه من از آن كتاب خواصّ قم برگرفتم و بدانستم و بر آن اختصار كردم و آنچنان يافتم كه بهترين مواضع بنزهت از اقليم مملكت قباد سيزده موضعاند اوّل تلّ مآستر بقم و گويند كه آن پشته ايست كه بر طبرش مشرفست و همچنين يافتم كه نيكوترين و بزرگترين اهل بقعهاى اقليم او اهل ده موضعند و قم يكى از آن ده گانه است و كمترين اهل اقليم او در نظر كردن در خواتم كارها و عواقب امور اهل هشت موضعند و طخرود كه از جمله قرى قم است يكى از آن مواضع هشتگانه است و ازين قريهء طخرود چهار هزار مرد با سفيد هان بكشتند بسبب خفّت و كم عقلى ايشان چنانچ در فصل ششم ازين باب ياد كرديم و همچنين راوى گويد كه قباد از مداين تا شهر بلخ بقعهء پاكيزه تر و خوش آبتر و نسيم او لذيذتر از قرميسين تا عقبه همدان نيافت و بدين موضع از براى خاصه خود عمارتى پاكيزه بنا كرد كه گرد برگرد او هزار كردم و باغ بودند و از جمله روايات شيعه در فضيلت قم و اهل قم اين خبرست كه روايت كرد مرا حسن بن على بن الحسين بن